Evrimi Anlamak kapsamlı ve anlaşılır evrim rehberiniz!

Yeni Sayfalar

Git ve: kullan, ara
2. satır: 2. satır:
=YENİ BÖLÜMLER=
=YENİ BÖLÜMLER=
 +
 +
==Ağustos 2010==
 +
 +
{| align="left" cellspacing="20"
 +
|- style="font-size:18px;"
 +
| [[C1a:Similarity| '''Benzerlikler ve farklılıklar: Kökendeşliği ve görevdeşliği anlamak''']]
 +
|-
 +
| [[Resim:Elvis.png‎ |thumb|]]
 +
| [[C1a:Similarity| Benzerlikler ve farklılıklar: Kökendeşliği ve görevdeşliği anlamak]]: Canlılar arasındaki bazı benzerlikler onlara atalarından kalır, bazı benzerlikler ise farklı yollardan evrilir. Bu sebeple benzerlikler kökendeş ve görevdeş diye ikiye ayrılır. Üç kısımdan oluşan bu yazı dizisinin ilki, kökendeşliklerin ve görevdeşliklerin ne olduğunu, bunları nasıl tanıyabileceğimizi ve nasıl evrildiklerini açıklıyor.
 +
|- style="font-size:18px;"
 +
| [[C1b:Analogy_01| '''Görevdeşlik: Karidesler ve Salyangozlar''']]
 +
|-
 +
| [[Resim:Sugarglider.gif‎‎ |thumb|]]
 +
| [[C1b:Analogy_01| Görevdeşlik: Karidesler ve Salyangozlar]]: Kökendeşlik ve görevdeşlikle ilgili üç bölümlük dizinin bu ikinci kısmında, sülükayaklılar ve deniz minarelerindeki, köpek balıkları ve yunuslardaki, karıncayiyenler ve dikenli karıncayiyengillerdeki beş ayrı görevdeşlik örneğine göz atabilirsiniz.
 +
|- style="font-size:18px"
 +
| [[C1c:_Kökendeşlik| '''Kökendeşlik: Bitkilerden Sorulur''']]
 +
|-
 +
| [[Resim:Hummer_eye.jpg‎‎‎ |thumb|]]
 +
| [[C1c:_Kökendeşlik| Kökendeşlik: Bitkilerden Sorulur]]: Kökendeşlik ve görevdeşlikle ilgili üç bölümlük dizinin üçüncü ve son kısmı olan bu bölümde, yapısal, genetik ve davranışsal benzerlikleri içeren beş ayrı kökendeşlik örneğini inceleyebilirsiniz.
 +
|}
==Temmuz 2010==
==Temmuz 2010==

Sayfanın 14:49, 18 Ağustos 2010 tarihindeki hâli


Konu başlıkları

YENİ BÖLÜMLER

Ağustos 2010

Benzerlikler ve farklılıklar: Kökendeşliği ve görevdeşliği anlamak
Elvis.png
Benzerlikler ve farklılıklar: Kökendeşliği ve görevdeşliği anlamak: Canlılar arasındaki bazı benzerlikler onlara atalarından kalır, bazı benzerlikler ise farklı yollardan evrilir. Bu sebeple benzerlikler kökendeş ve görevdeş diye ikiye ayrılır. Üç kısımdan oluşan bu yazı dizisinin ilki, kökendeşliklerin ve görevdeşliklerin ne olduğunu, bunları nasıl tanıyabileceğimizi ve nasıl evrildiklerini açıklıyor.
Görevdeşlik: Karidesler ve Salyangozlar
Sugarglider.gif
Görevdeşlik: Karidesler ve Salyangozlar: Kökendeşlik ve görevdeşlikle ilgili üç bölümlük dizinin bu ikinci kısmında, sülükayaklılar ve deniz minarelerindeki, köpek balıkları ve yunuslardaki, karıncayiyenler ve dikenli karıncayiyengillerdeki beş ayrı görevdeşlik örneğine göz atabilirsiniz.
Kökendeşlik: Bitkilerden Sorulur
Hummer eye.jpg
Kökendeşlik: Bitkilerden Sorulur: Kökendeşlik ve görevdeşlikle ilgili üç bölümlük dizinin üçüncü ve son kısmı olan bu bölümde, yapısal, genetik ve davranışsal benzerlikleri içeren beş ayrı kökendeşlik örneğini inceleyebilirsiniz.

Temmuz 2010

Şimşek Hızlı Isırışlar ve Garip Uyarlanımlar
Obauri.jpg
Şimşek Hızlı Isırışlar ve Garip Uyarlanımlar: Bu ayki ilk yazıda söz edilen karıncaların çeneleri o kadar kuvvetli ki, bir ısırık hareketi ile kendileri çok uzağa fırlatarak av olmaktan kurtuluyorlar. Bu minik süper kahramanların videolarında attıkları çoklu saltoları görünce çok şaşıracağınıza eminiz. Bu yazının sonunda öğretmenlerin faydalanabileceği tartışma soruları var.
Ateş karıncaları istila edip evrilirler
03 01 NoChange chess ants.gif
Ateş karıncaları istila edip evrilirler: Bu ayki ikinci yazımızda ise, Amerika kıtasında kimselerin pek sevmediği ateş karıncaları ve onların Kuzey Amerika’yı istilasından bahsediyoruz. Bu minicik ve zararsız görünen karıncaların bir ısırığı ile zerkettikleri zehir, insan derisinde büyük bir alana yayılabilir ve aylar süren bir kaşıntıya, daha da kötüsü derinin o bölgesinin ölümüne sebep olabilir. Normalde Kuzey Amerika’da yaşamayan ateş karıncalarının, buradaki doğal karınca kolonilerinin ölümüne sebep olup onlarla yer değiştirmesi nasıl olmuş, bu durum nasıl büyük problemlere yol açmış ve karıncaların evrimini anlayarak insanoğlu bu problemle nasıl başa çıkmaya çalışıyor? Cevapları (ve dahasını!) bu keyifli yazı paketinden öğrenebilirsiniz.

Haziran 2010

BAYKUŞ PAPAĞANINI KORUMAK
Kakapo.jpeg
Baykuş papağanını korumak: Nesli tükenme tehlikesiyle ciddi şekilde karşı karşıya olan baykuş papağanı, diğer ismiyle kakapo, haberlere çıktığında bu durum genellikle iyiye işaret değildir. 1995 yılında, uçamayan bu büyük kuşlardan sadece 51 tanesi anayurtları olan Yeni Zelanda’daki sığınak adalarda dolanıyorlardı. Onların tükenmesine engel olmak için biyologlar papağanları avcıların olmadığı adalara taşıdılar. Fakat tehlikesiz bu ortamda bile onların üremesini sağlamak mümkün olmuyordu. Bunun sebebini sonunda anlıyoruz ve bu sayede bu hayvanların soyunun tükenmesine müdahale edebileceğiz gibi görünüyor. Nasıl olduğunu merak ediyorsanız ayrıntılar bu yazıda!
PEYGAMBER DEVESİ KARİDESİ
Stomatopod.jpg
Peygamber devesi karidesi kendi evrimsel yükünü omuzlar ve güçlüymüş gibi yapar: Diğer bütün organizmalar gibi peygamber devesi karidesi de geçmişin evrimsel yükünü sırtında taşır. Bu evrimsel yükün karidesi nasıl ölümcül bir blöf oyununa ittiğini görün. Bu yazıda, bir soyun atalarından aldığı kalıtsal özelliklerin bu soyun gelecekteki evrimini nasıl kısıtlayabileceğini öğreneceksiniz. Özellikle, dış iskeletin eklembacaklılarda evrimin yönünü nasıl değiştirdiğini ve bir grup organizmanın (yazımızdaki örnekte peygamber devesi karidesi) dış iskeleti tarafından oluşturulan sınırlar içinde nasıl “yeterince iyi” çözümler geliştirdiğini göreceğiz.

Mayıs 2010

BAKTERİ EVRİMİ İLE SAVAŞMAK
Carlb.jpg
Bakteri evrimi ile savaşmak: Carl Bergstrom’un Çalışması: Dr. Carl Bergstrom evrimi yönlendiriyor. Washington Üniversitesi’ndeki laboratuvarında Carl, mikrop popülasyonlarının evrimsel geleceklerini nasıl kontrol edebileceğini, onları farklı ortamlara sürükleyerek anlamaya çalışıyor. Bu laboratuvar, geleneksel bir biyoloji laboratuvarına hiç benzemiyor: burası odalar, test tüpleri, mikroskoplar ya da petri kapları yerine bilgisayarlar, yazı tahtaları, kitaplar ve kahve makineleri ile dolu. Bununla birlikte, Carl daha zeki köpekler yaratmaya ya da T. rex’i yeniden canlandırmaya çalışmıyor. Onun gözü daha ulaşılabilir bir hedefte: hastanelerde ilaçlarımıza karşı direnç geliştirebilecek şekilde evrilmiş bakterileri kontrol altına almak. Bu çalışmasında araç olarak bilgisayarları, matematiği ve evrim kuramını, fikirlerini test edebilmek için de hastanelerin yoğun bakım ünitelerini kullanıyor.
ÇİFTÇİLER İLAÇ BAĞIMLILIĞINI BIRAKIYOR
Chickens.jpg
Çiftçiler İlaç Bağımlılığını Bırakıyor:

Eylül 2005 tarihli bu evrim haberinde, Baytril isimli antibiyotiğin kümes hayvanlarında kullanımının Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından yasaklanması anlatılıyor. Bu kararın alınma sebebi, antibiyotiklere dirençli bakterilerin evriminin doğuracağı tehlikeleri azaltmak.

EVRİM BİLİMİNİN KANITLARI
Claws.png
Evrim Biliminin Kanıtları: Evrim kuramının kalbinde yatan temel fikir, yaşamın milyarlarca yıldır var olduğu ve zaman içinde değişime uğradığıdır. Kanıtların ezici çoğunluğu bu gerçeği destekler. Bilim insanları evrimin detayları hakkında tartışmaya devam ediyorlar, ancak “Yeryüzündeki yaşam uzun bir geçmişe sahip midir?” sorusunun cevabı en azından iki yüz yıldır “evet” olarak yanıtlanıyor. Bu bölümde dünya üzerindeki yaşamın öyküsünü ortaya dökmek için kullanılan kanıt gruplarını keşfedeceksiniz.


Nisan 2010

EVRİME ISINMAK
Koyun.jpg
Evrime Isınmak: Küresel ısınma (iklim değişikliği), adı üstünde, sıcak bir konu. Her ne kadar küresel ısınmanın sebebi, yani insanoğlunun üretimleri sonucu ortaya çıkan sera gazlarının sıcaklık artışına sebep olması, yeni bir haber değilse de, küresel ısınmanın etkileri hep manşetlerde. Hatırlarsanız, bir Evrim Çalışkanı olan Dr. Arpat Özgül’ün de küresel ısınma yüzünden küçülen koyunlar ile ilgili makalesi geçtiğimiz sene Science dergisinde yayınlanmıştı (blogumuzdaki haberi burada). Yayına hazırladığımız bu yazı ise, konunun ayrıntılarına ve küresel ısınmanın başka türlerde sebep olduğu evrimsel değişikliklere değiniyor. Bu yazının sonunda öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.
EVRİM BİLİMİNİN KATKILARI: TARIM
Z diplo earsmall.jpg
Evrim Biliminin Katkıları: Tarım : Evrim kuramının tarım bitkilerini koruyup geliştirebilmemiz için bize pek çok açıdan nasıl yardımcı olduğunu keşfedin. Bu yazı genetik çeşitlilik, hastalıklara direnç ve tarım zararlılarını kontrol altına alma konularına odaklanıyor ve şu soruları cevaplıyor: Evrim Dünya’daki besin üretimini nasıl etkiler? Genetik çeşitlilik eksikliği tahıllara nasıl zarar verir? Evcil tahılların evrimsel tarihini anlamak neden önemlidir? Zararlılar zararlıkırana karşı nasıl direnç kazanırlar/geliştirirler?
KANSERE, EVRİMİN MERCEĞİNDEN YENİ BİR BAKIŞ
Cells3.gif
Kansere, Evrimin Merceğinden Yeni Bir Bakış: Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece bu yıl 200.000 kadına göğüs kanseri tanısı kondu. Bu yüzden bu araştırmalara bütçe yaratılması, araştırma sonuçlarıyla milyonlarca insanın hayat kalitesinin ve yaşama olasılığının yükselmesini sağlayabilir. Fakat artan ilgi ve paraya rağmen, göğüs kanseri ve diğer kanser türlerinin tedavisi, hepimizin bildiği gibi, oldukça zor. Evrimin merceğinden bakmak, kanser tedavisinin neden pek kolay olmadığını ve kanserde yeni tedavi yöntemlerinin neden gerekli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Bu yazının sonunda da öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.

Mart 2010

BİLİMİN DOĞASI
Madsci.gif
Bilimin Doğası: Bilim insanlarının araştırmalarını nasıl yürüttüklerini, bilimin nasıl işlediğini, bir doğa olayını açıklamaya çalışırken bilim insanlarının nasıl sorular sorduğunu, deneylerini nasıl tasarladığını öğrenmek ve anlamak, bilimsel bilgi ile bilimsel olmayan bilgiyi ayırt edebilmenin ilk adımı. Kendinizi günümüzde sık sık, sonu gelmeyen, hiçbir verimi olmayan, düğüm olmuş tartışmaların içinde buluyor olabilirsiniz. Bu tartışmaların verimsizliğinin en büyük nedenlerinden birinin bilimsel bilginin ve bilimsel yöntemin ne olduğunun yeterince anlaşılmaması olduğunu düşünüyoruz. Bu yazı bilimin prensiplerini, özelliklerini, kültürel bağlamdaki yerini anlatıyor. Her seviyeden ve yaştan okurlarımıza hitap edeceğini düşünüyoruz. Yazı aynı zamanda, öğretmenlerimizin de Fen Bilgisi ve benzeri derslerde yararlanabilecekleri bir materyal.
DOĞAL SEÇİLİM VE UYARLANIM İLE İLGİLİ YANILGILAR
Furcoat.gif
Doğal seçilim ve uyarlanım ile ilgili yanılgılar: Doğal seçilimin bir canlının sağ kalması için ona gereken bütün özellikleri verdiğini mi düşünüyorsunuz? Büyük yanılgı! Evrim kuramının temel kavramlarını hakkındaki yanlış anlamaları gidermek için bu yazının çok faydalı olacağına inanıyoruz. Yazının sonunda Daha Fazlasını Keşfet bölümündeki "Evrim hakkındaki diğer yanılgılar" yazısının da bugüne kadar aklınıza takılmış olabilecek pek çok konuda sizleri aydınlatacağını umuyoruz. Ayrıca bu bölüm, öğretmenler tarafından, öğrencilerin ne tip kavramları yanlış anlayabileceğine dair bir kılavuz olarak kullanılabilir.


Şubat 2010

ÖRÜMCEKÇE BİR "ALOHA!"
Happyface.jpg
Şenyüzlü örümceklerin öyküsü: Hawaii Üniversitesi’den Dr. Rosemary Gillespie, Dr. Geoff Oxford ve Dr. Bruce Tabashnik’in çalışmalarını ele alan bu yazıda, sırtında gülen bir yüze benzeyen deseni olan bu örümcek türünün nasıl olup da bu kadar çok farklı tipte desene sahip olacak şekilde evrildiğini okuyacaksınız. Bu yazı evrimin temel mekanizmalarını doğadan gözlemlerle açıklıyor. Yazı ayrıca bilim insanlarının araştırmalarını yaparken nasıl sorular sorduklarına ve bu soruları yanıtlamak için oluşturdukları hipotezleri nasıl yöntemler izleyerek test ettiklerine ilişkin de çok güzel bir örnek. Üstelik bol resimli ve animasyonlu! Bu bölümün sonunda eğitimciler için derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları da bulunuyor.
KADİM FOSİLLER VE GÜNÜMÜZDEKİ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
A11g mcelwain.jpg
Jennifer McElwain’in çalışması: Bu yazıyla, Dr. McElwain'in günümüzde yaşayan bitkilerden edindiğimiz bilgileri kullanarak, Danimarka'dan topladığı 180 milyon yıl yaşındaki yaprak fosillerini inceleyip o zamanlarbitkilerin içinde yaşadıkları sıcaklığı, atmosferik çevreyi ve karbondioksit yoğunluğunu nasıl tahmin ettiğini öğreniyoruz. Nasıl oluyor da Jennifer’in fosil yaprakları geçmişteki küresel sıcaklıkların geniş çaplı bir dökümünü veriyor? Fosillerden edindiğimiz küresel sıcaklık değişimi bilgilerini günümüzdeki küresel ısınmanın nasıl sonuçlar doğracağı ile ilgili fikir edinmek için nasıl kullanıyoruz? Geçmişte yaşanan kitlesel yok oluşlarda küresel iklim değişikliğinin rolü neydi? Bütün bu ilginç sorulara cevapları bu yazıda bulacaksınız. Yine bu bölümün sonunda da eğitimcilerin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları bulunuyor.
MİDYELERİN HIZLI EVRİMİ
Mussels.jpg
Evrim Haberleri: Mavi midyeler, yeni bir istilacı avcı türe karşı geliştirdikleri savunma mekanizmaları ile sadece 15 yıl içerisinde nasıl evrildiler?New Hampshire Üniversitesi’nden Aaren Freeman ve James Byers midyenin evrildiğinin kanıtı olarak ne tür bulguları ortaya koydular? Evrim Haberleri bölümündeki bu yazıda soruların cevaplarını bulabilirsiniz. Yazının sonunda kapsamlı bir kaynakça ve eğitimciler için tartışma soruları bulunuyor.

Aralık 2009

DİLİN EVRİMİ
Dil.gif
Bu kez bir Evrim Çalışkanı tarafından hazırlanan Dilin Evrimi yazısı ile karşınızdayız. Bu yazının sahibi İsa Kerem Bayırlı halen ODTÜ İngilizce Öğretmenliği bölümünde okumakta olan genç bir arkadaşımız. Dilin evrimi ile özellikle ilgilendiğini belirttiğinde ondan blog için bu konuda bir yazı yazmasını istemiştik. O kadar kapsamlı ve güzel bir yazı ortaya çıkardı ki, bu yazının aynı zamanda Yapı Kredi Yayınları’nın düşünce dergisi Cogito’nun evrim kuramına ayırdığı Kış 2009 sayısında da yer almasının uygun olacağına karar verdik. Uzunluğu dolayısıyla yazıyı blog yerine Evrimi Anlamak sitesinden yayınlıyoruz. Yazıya ayrıca Cogito’nun Kış 2009 sayısını edinerek ulaşabilirsiniz.


Temmuz 2009

HIZLI EVRİM SESSİZ CIRCIR BÖCEĞİYLE SONUÇLANIR
Cricket.jpeg
Güzel sesli cırcır böceği ile sessiz ama kurnaz cırcırböceğinin bu komik hikayesinin aslında gerçek bilimsel verilerden yola çıkılarak kaleme alındığını biliyor muydunuz? Biz de bilmiyorduk, Evrimi Anlamak sitesi için yakın zamanda çevirdiğimiz bu yazı meğer tam da bunu anlatıyormuş! Biyolog Marlene Zuk, John Rotenberry ve Robin Tinghitella’nın araştırmasının ayrıntılarını bu yazıdan öğrenin. Yazının sonunda öğretmenler için sınıfta kullanabilecekleri çalışma soruları da bulunuyor.

Mart 2009

KİTLESEL BİR YOKOLUŞTAN NASIL KURTULUNUR?
Snailbragsgggg copy.jpg
David Jablonski’nin çalışması: Gazetelerde dergilerde yeni bilimsel keşifler ile ilgili yazılar okuruz. Peki bu keşifleri yapan bilim insanları çalışmalarını nasıl yürütür? Paleontolog David Jablonski'nin kitlesel yokoluşlar hakkındaki çalışmalarına göz atın, çok eski zamanlardan kalan fosillere bakarak doğadaki sorulara nasıl cevaplar aradığını (ve bulduğunu!) görün.
KURNAZ OLANIN HAYATTA KALMASI
Sneakiest1 tr copy.jpg
Çizgiroman: Aşk, yalan, entrika ve kurnaz cırcır böcekleri! Doğal seçilim her zaman en iri ve en kuvvetliden mi yanadır? Cevabını bu keyifli çizgiromanda bulacaksınız.
FOSİL KAYITLARINA DAİR GEERAT VERMEİJ İLE SÖYLEŞİ
Vermeij.jpg
Geerat Vermeij ile söyleşi: İşi gücü deniz kabuklularının fosillerini incelemek olan bir bilim insanı düşünün. Bu bilim insanı, yaptığı araştırmalar sonucu türler arası rekabet ve avlanmayı kanıtlayan fosil kayıtlarını incelemiş ve canlıların birbirlerinin evrimsel kaderine şekil verdikleri gerçeğini ortaya çıkarmış bir kişi olsun. Onun aynı zamanda 3 yaşından beri kör olduğunu duysanız tepkiniz ne olurdu? Sözünü ettiğimiz kişi hayali biri değil, onun adı Geerat Vermeij ve Kaliforniya Üniversitesi'nde bir paleobiyoloji profesörü. Dr. Vermeij'le yapılmış olan "Fosil Kayıtlarına Dair" başlıklı bu ilginç söyleyişiyi okumanızı şiddetle tavsiye ediyoruz.

Kasım 2008

Amiplerle bakterilerin ortakyaşamı, vücudumuzu oluşturan ökaryot hücrenin ilk kez ortaya çıkışı hakkında bize nasıl fikir verebiliyor? Bu sorunun cevabını öğrenmek, farklı ölçeklerde evrim hakkında daha fazla bilgi edinmek, embriyo gelişiminin evrime etkisinin neler olduğunu görmek isterseniz yeni eklenen bu bölümlere göz atın!

İÇORTAKYAŞAM
İçortakyaşam: Farklı canlıların birlikte yaşamaya başlamaları değişik hücre organellerini ve yapılarını ortaya çıkarmış olabilir.
EVRİM-GELİŞİM
Evrim-Gelişim: Gelişim sırasında meydana gelen ufak bir değişiklik yeni bir türün ortaya çıkmasına sebep olabilir.
FARKLI ÖLÇEKLERDE EVRİM
Farklı Ölçeklerde Evrim:Evrim son derece farklı boyutlarda pek çok değişimi kapsar.
yazdırılabilir görünüm