David Jablonski kitlesel yokoluşları anlamamız gerektiğini, çünkü bu olayın biyoçeşitlilik üzerinde çok büyük etkileri olduğunu söylemektedir. Ne de olsa biz insanlar son kitlesel yokoluştan dolaylı olarak faydalanmışız: “Memeliler dinozorlar dünyasında kuytu ve çatlaklarda yaşayan sefil yaratıklardı; ta ki dinozorlar 65 milyon yıl önce yok olana kadar… Sonrasında memeliler bir çeşitlenme patlaması yaşadılar ve 10 milyon yıl içinde denizlerde yüzen balinalara, gökyüzünde uçan yarasalara rastlanmaya başlandı.” Kitlesel yokoluşlar bugünkü ve geçmişteki biyoçeşitliliği anlamamızda anahtar olaylardır ve malesef mevcut yokolma eğilimi bu şekilde devam ederse, yakın gelecekteki biyoçeşitliliği şekillendirmede de başrolü alacaklar gibi görünüyor. Bu kötü sonu, yani altıncı kitlesel yokoluşu istemesek de Jablonski’ninki gibi çalışmalar böyle bir yokluşun nasıl gerçekleşeceği ve hatta böyle bir yokoluşun etkilerinin nasıl hafifletilebileceği konusunda bilgiler vermektedir.
Jablonski her ne kadar araştırmalarının koruma çalışmalarında yardımcı olabilmesi ihtimalinden heyecanlansa da, bilimsel çalışmalar yapmaya devam etmesinin asıl nedeni bu değil. Devam ediyor, çünkü kendi deyişiyle “Süper bir iş bu! Bilim sonsuz bir sürpriz kaynağı, sınırsızca büyüleyici. Doğa gerçekten o kadar karmaşık ki, doğayı anlamaya çalışmanın verdiği en büyük zevklerden biri bir parça yerine oturduğunda çok daha genel bir şey öğrenmiş olmanız. Her tür eşsiz. Her canlı eşsiz. Ama bilimin tek işi ortak örüntüleri ve genellemeleri bulmak. Türlerin yeryüzündeki dağılımı gibi ya da çeşitliliği yarıya indiren kitlesel yokoluşlar gibi muazzam olaylar için dahi bilim, sınanabilir genellemeler –yani genel kurallar- üretebiliyor ve bu kurallar başka durumlara uyarlanabiliyor. Bu gerçekten son derece heyecan verici ve tatmin edici bir şey.”
Öğretmenler için
Tartışma ve sorular:
- Ardalan yokoluşu nedir ve kitlesel yokoluştan nasıl ayrılır?
- “Doğal” deney nedir ve sıradan deneyden nasıl ayrılır?
- David Jablonski yokoluş kurallarının ardalan yokoluşu ile kitlesel yokoluş arasında nasıl farklılık gösterdiğini ne şekilde açıklamaktadır?
- Deniz kabuklarını ardalan yokoluşundan koruyan özellikleri nedir? Deniz kabuklarını kitlesel yokoluştan koruyan özellikleri nedir?
- Kitlesel yokoluş zamanlarında gözlenen yokoluş örüntüleri ile ilgili çalışmalarının David Jablonski’yi, geniş alanlara yayılmış olan sığınakların bazı türleri kitlesel yokoluştan koruduğu hipotezine nasıl götürdüğünü açıklayınız.
- Bir paleobotanikçi olduğunuzu varsayalım. Fosil kayıtlarındaki sıradışı bir örüntüyü araştırıyorsunuz. Bir kitlesel yokoluştan önce, belli bir bölgede yaşayan bitkiler arasında hem geniş hem de dar yapraklı cinsler bulunuyor. Dar yapraklı cinsler geniş yapraklı cinslerden daha geniş bir alana yayılma eğilimi gösteriyor. Kitlesel yokoluştan sonra bölgedeki türler ağırlıklı olarak dar yapraklı cinslerden oluşuyor. Neden dar yapraklı türlerin kitlesel yokoluştan sonra daha yaygın hale geldiğini açıklayabilecek en az iki hipotez kurunuz.