Bravo! Köpekbalığı ve farenin gözleri kökendeştir. Aralarındaki onca farklılığa karşın (sucul-karacıl, avcı-leş yiyici olmak gibi), köpekbalıkları ve fareler yakın akrabalardır; ikisi de omurgalıdır ve omurga gibi başka pek çok anatomik kökendeşlikleri vardır. Aşağıdaki soyoluş anatomik ve genetik çalışmalara dayanmaktadır ve görme duyularımız arasındaki evrimsel ilişkiyi gözler önüne sermektedir. Köpekbalıkları ve farelerin ne kadar yakın ilişki içinde olduklarına dikkat edin! Ve köpekbalıkları ile mürekkepbalıkları ikisi de okyanusta görmeye uyarlanım sağlamalarına karşın, yakın akraba değillerdir dolayısıyla gözleri görevdeştir. Aynı hat boyunca, mürekkepbalığının gözleri ile farenin gözleri benzer görünür ve benzer planları vardır ama bu benzerlikler yakınsayan evrim sürecinde ortaya çıkmış görevdeşliklerdir.
Beş canlı grubumuz arasında sadece (köpekbalıkları ve fareler tarafından temsil edilerek) omurgalılar göz yapılarını ortak bir atadan almaktadır. Diğer üç durumda, gözler ayrı ayrı evrilmiştir ve görevdeştir. Aslında, tüm yaşam ağacı boyunca, karmaşık göz yapıları, pek çok defa birbirinden bağımsız olarak evrilmiştir.
Hâlâ benzer
Ayrı evrimsel kökenlerine karşın, (köpekbalıkları ve mürekkepbalıklarınınki gibi) görevdeş gözlerin bile temel benzerlikleri bulunur. Yaşam ağacının neresinde evrilirse evrilsin bütün gözler ışığa duyarlıdır ve canlılar tarafından çevrelerinin keşfi için kullanılır. Pek çok görevdeş gözün benzer hücre tipleri vardır ve bu hücrelerin de benzer ışığa duyarlı molekülleri. Acaba daha başka ortak yönleri de var mıdır?
Bu soruyu yanıtlamak için, bir fare embriyosunda gözün oluşumuna bakalım…
